Vulcaansoord
Uit Wiki Terborg
De geschiedenis van Vulcaansoord begon in 1821, toen bij de Rieten en de Akkermansbeek bij Terborg een ijzergieterij werd opgericht. Het benodigde oer (ijzerhoudende grond) kon in de nabije omgeving worden gedolven. De oprichters waren de heren J.A.L.F.C. Baron van Nagell, Mr. C.S.W.J. Baron van Nagell, J.J.S. von Raesfeld, B. Westerveld en C. Schmidt. J.J.S. von Raesfeld uit Lichtenvoorde werd bedrijfsleider.
Inhoud |
Locatie
Vulcaansoord lag bij de Akkermansbeek en de Oude IJssel. De beek en rivier zorgden voor transport mogelijkheden. De Akkermansbeek werd ook gebruikt om een waterrad aan te drijven. Dit waterrad dreef de blaasbalgen aan die noodzakelijk waren voor het opstoken van het vuur.
Oer
Oer heeft ook wel de naam moeraserts. In de stroomgebieden van beken en rivieren komen deze harde grondpakketten voor. Het sterk ijzerhoudende grondwater kwam naar boven en bij het contact met de lucht vormden zich in de loop van de jaren oerbanken van ijzerroest. Deze oerbanken zijn zeer slecht voor de vruchtbaarheid van de grond.
1821 - 1900
In 1823 kreeg Vulcaansoord toestemming om de Huttebeek te graven. Deze beek zorgde ervoor dat men de Akkermansbeek kon voorzien van extra water om de blaasbalgen aan te drijven. In 1857 kreeg de fabriek de bescikking over een stoommachine aan van 20 pk. Tussen 1821 en 1861 bleef Vulcaansoord relatief kleinschalig. Er werkten zo'n 15 personen. De omslag kwam in 1861 met de oprichting van een emaillefabriek Vulcaansoord. Dit deel van de fabriek stond in Silvolde. Vanaf deze tijd begon het bedrijf verder uit te breiden. Gronden werden aangekocht, het bedrijfskapitaal en personeelsbestand groeiden en de productiemogelijkheden werden uitgebreid met een plaatwerkerij, waarvan de producten in eigen beheer geëmailleerd konden worden (het zogenaamde geslagen emaille, vanaf 1880/1881). Vulcaansoord groeide van 80 werknemers in 1857 tot 200 werknemers in 1890 en 500 in 1899.
Onder de leiding van W. van Ditzhuyzen (directeur) werden vele pogingen ondernomen de export (met name naar Duitsland) te stimuleren. Daartoe werd onder andere een spoorverbinding aangelegd met de spoorlijn Zevenaar-Winterswijk, een lijn met een directe verbinding naar het Ruhrgebied.
In 1890 stapte Vulcaansoord volledig over van het hoogoven systeem op het koepeloven systeem omdat hiermee hogere temperaturen haalbaar waren. Ook gebruikte men geen ijzeroer meer als grondstof maar stapte men over op het gebruik van het halffabrikaat ruwijzer.
1900 - 1945
In 1904 kreeg Vulcaansoord een aansluiting op het tramnet. W. van Ditzhuyzen werd opgevolgd door Henri van Ditzhuyzen die het bedrijf leidde tot 1926. De bedrijfsresultaten waren wisselend. Eerst was er de moeilijke periode 1914-1918, vervolgens kende het bedrijf een grote bloei in de periode 1919-1926, toen het bedrijf meer dan 1000 man personeel in dienst had. Na deze topjaren ging het minder met het bedrijf. Vulcaansoord kreeg te maken met een steeds kleiner wordende exportmarkt en de ineenstorting van de Engelse Pond als gevolg van de beurskrach van Wallstreet in 1929.
Na het afsluiten van het boekjaar 1931 bleek dat het kapitaal en de reserves niet voldoende waren om de verliezen te dekken. In 1932 werd een surséance van betaling verleend, dat duurde tot september 1937. Middels een verdere modernisering en een Voorzichtige bedrijfsvoering kon het bedrijf er weer uit de rode cijfers komen. De laatste oorlogsjaren lieten ook Vulcaansoord niet onberoerd: een steeds moeilijker aanvoer van grondstoffen, personeelsgebrek en een Vordering van alle geëmailleerde huishoudelijke goederen mondden uit in een stilleggen van het bedrijf begin 1945.
Longtuberculose was een van de beroepsziekten bij Vulcaansoord. In 1892 werkte een werknemer van Vulcaansoord gemiddeld 11 uur per dag. Het uurloon was ongeveer 11,5 cent.
1945 - 1970
Na de bevrijding hadden de gebouwen aanzienlijke schade opgelopen door granaatvuur, het machinepark daarentegen was nog vrijwel ongeschonden aanwezig. Ook de eerste naoorlogse jaren werden bepaald door gebrek aan (geschoold) personeel en brandstof. De reeds bij de oprichting in 1900 gestarte sociale voorzieningen voor de werknemers kregen in 1946 nader gestalte in de oprichting van de stichting "Pensioenfonds Vulcaansoord".
Moesten er in 1952 nog enige werknemers afvloeien, vanaf 1953 kenden de bedrijfsresultaten weer een opgaande lijn. In eigen beheer werden een aantal petroleumkachels ontwikkeld, die in 1956 op de markt kwamen. In 1957 volgde een modernisering van het machinepark. Verder werd een eigen verkoopafdeling opgezet en een contract gesloten met de Amerikaanse Siegler Corporation. In 1958 werd uiteindelijk de fabricage en verkoop van geëmailleerde huishoudelijke producten gestaakt, en richtte Vulcaansoord zich op de zich ontwikkelende kachelmarkt.
Daarnaast werd de modernisering van het machinepark afgerond en een gereedschapsmakerij opgezet. Een kortstondige uitbreiding van de activiteiten vond plaats in 1959, door middel van een overname van de Dekla Algemene Handelsmaatschappij te Amsterdam. Samen met dit bedrijf werd de Devulca Fijn-mechanische Industrie NV opgericht, met als doelstelling de fabricage en verkoop van "onzichtbare" ritssluitingen. Dit samenwerkingsverband werd reeds in 1960 verbroken.
Het ging goed met Vulcaansoord in deze periode: de werkweek kon verkort worden naar 45 uur en de orderportefeuille was dermate goed gevuld dat gieterijopdrachten moesten worden uitbesteed. De jaren 1963- 1972 verliepen redelijk voorspoedig.
1970 - 1977
In 1971 kon het 150-jarig jubileum gevierd worden. Vanaf dat moment ging het bergafwaarts. Een grote brand verwoestte in hetzelfde jaar een van de productiehallen en de economische crisis van 1972 trof ook Vulcaansoord in volle omvang. Er volgde een reorganisatie, resulterend in ontslag van 60 man personeel en nieuwe statuten in 1973. Vanaf dat moment werd de organisatiestructuur van Vulcaansoord ondoorzichtig. Een grote wirwar van bedrijven en NV's ging deel uitmaken van Vulcaansoord en deelnemen aan het bestuur van Vulcaansoord. Vanaf 1975 is Vulcaansoord regelmatig in het nieuws geweest als gevolg van diverse problemen. Het bedrijf leed in deze tijd zware verliezen.
Deze problemen leidden in november 1975 tot vragen in de Tweede Kamer. In 1976 volgde een omstreden aandelentransactie van grootaandeelhouder, commissaris en directielid W.M. Howard, waarmee een groot bedrag aan het bedrijfskapitaal onttrokken werd. Tenslotte vernietigde de ondernemerskamer van de rechtbank te Arnhem in mei 1977 de vaststelling en goedkeuring van de jaarstukken over 1974/75 wegens onjuistheden in het jaarverslag. Uiteindelijk moest in april 1977 surséance van betaling aangevraagd worden en viel in juli 1977 het doek definitief.
Producten
Producten die gemaakt werden bij Vulcaansoord
- Diamantslijpschijven
- Gietijzeren en plaatijzeren geemaillerde huishoudelijke artikelen
- Sanitaire artikelen
- Gietijzeren ornamenten
- Lantaarnpalen
- Grafornamenten
- Ramen
- Gas- en olie-haarden
Locatie Vulcaansoord
Externe links
| Bronnen: |
|
Referenties: |
