Oude IJssel
Uit Wiki Terborg
De Oude IJssel is een zijrivier van de rivier de IJssel. De Oude IJssel begint in Duitsland onder de naam Issel en loopt daarna via Ulft, Terborg en Doetinchem, waarna hij bij het Doesburg in de IJssel uitmondt. De lengte van de rivier tussen Doesburg en Ulft is 24 km. De vaarsnelheid op de Oude IJssel is maximaal 9 km/uur, beladen beroepsvaart maximaal 7 km/uur. [1]
Het stroomgebied van de Oude IJssel omvat ± 130.000 ha. Hiervan is ± 100.000 ha in Duitsland gelegen. De gemiddelde afvoer van de Oude IJssel bij sluis De Pol bedraagt ± 30 m3/h. In november 1998 is bij hoog water een afvoer van 140 m3/h gemeten. [2] De gemiddelde waterstand van de Oude IJssel in Terborg is 12.20 m NAP (gegevens 2009).
Inhoud |
Historie
De Oude IJssel was na de ijstijd een veel bredere rivier dan tegenwoordig. Vroeger lag de Oude IJssel meer naar het zuiden, maar ze heeft zich steeds meer naar het oosten verplaatst. Daarom is de grondsoort ten zuiden van de Oude IJssel rivierklei. De Oude IJssel dient voornamelijk om regenwater uit Duitsland af te voeren, maar wanneer de Rijn buiten zijn oevers trad, is er ook nog wel eens een verbinding gevormd.
In de tijd dat Terborg ontstond was er nog geen brug naar Etten. De mensen moesten de rivier via een doorwaadbare plaats oversteken.
IJzerindustrie
Langs de Oude IJssel is ook de Nederlandse ijzerindustrie ontstaan. De ijzergieterijen die hier ontstonden (zoals DRU en Vulcaansoord) zijn in wezen de voorlopers van de Hoogovens in IJmuiden. Deze industrie ontstond hier omdat het gebruik kon maken van de ijzeroer die hier in de grond zit. De rivier zorgde natuurlijk voor een geschikt transportkanaal. Om de rivier bevaarbaarder te maken zijn veel bochten verwijderd uit de loop van de rivier.
Bevaarbaarheid
In het verleden trad de rivier regelmatig buiten haar oevers. In 1784 komt er een nieuwe brug over de rivier omdat de vorige is weggespoeld bij een overstroming. In 1840 is de rivier bijna niet meer bevaarbaar door de slechte staat van onderhoud. Tot 1880 was de rivier grotendeels in de oer toestand. In 1890 werden gestart met het beter bevaarbaarmaken van de Oude IJssel. Het ingenieursburo Hasselt en de Koning maakte een plan om de rivier ook bevaarbaar te maken voor schepen van 120 tot 150 ton.
In 1880 richtten de Provinciale Staten van Gelderland het Waterschap van de Oude IJssel op. Dit waterschap beheerde het stroomgebied van de Oude IJssel en de Aastrang op Nederlands grondgebied. Het waterschap Oude IJssel werd opgericht om de rivier beter bevaarbaar te maken. In 1939 werd wederom nieuwe brug over de Oude IJssel geopend door de commissaris der koningin. Al tijdens de oorlog werden plannen gemaakt om de Oude IJssel bevaarbaar te maken voor schepen tot 500 ton (ontwerp van Ir. Verloren van Themaat). Vooral tussen 1950 en 1959 werd de bevaarbaarheid veel beter. Dit had een positief resultaat op de bedrijvigheid maar een negatief resultaat op de natuurwaarde van de rivier.
Tot ver na de tweede wereld oorlog was Terborg bereikbaar voor vrachtschepen. Zelfs kustvaarders konden tot Terborg komen. Goederen konden tot in Bocholt per boot worden gebracht. In Terborg werden goederen in een kleine haven gelost en geladen.
Zwemplek
In het verleden was er ook een zwemplek in de Oude IJssel. Deze zwemplek was bereikbaar via een pad rechts aan het einde van de Badweg. In de Oude IJssel lagen toen vlonders en hekken die er voor zorgden dat men er veilig kon zwemmen. Ook stonden er enkele houten omkleedhokjes.
Brug
In 2001 verkeert de brug (kmp 20.1) over de Oude IJssel in een zodanig slechte staat dat het verkeer er slechts stapvoets overheen mag rijden. De brug krijgt een tijdelijke versteviging totdat de brug is opgeknapt.
Heden
Tegenwoordig is de Oude IJssel vooral in gebruik voor recreatie. Helaas is in de buurt van Terborg de rivier slecht toegankelijk voor wandelaars. De aan de rivier gelegen bedrijven en landbouw gebieden voorkomen dat er langs de rivier gewandeld kan worden.
Bij De Heuven ligt in de Oude IJssel de Sluis de Pol. Achter de Gamma ligt de haven van HSV Wisch.
Er zijn verschillende watergangen die in de Oude IJssel uitmonden om water af te voeren:
- Aa-strang (Bocholter Aa)
- Sloerstrank
- Akkermansbeek
- Bielheimerbeek
- Waalse Water
- Hoge Leiding
Toekomst
De provincie Gelderland wil natuur en recreatie stimuleren langs de Oude IJsel. Er zijn ondermeer plannen om een recreatief pad aan te leggen langs de westkant van de Oude IJssel van Doetinchem via Terborg naar Gendringen. Ook worden oevers natuurvriendelijk gemaakt. Tussen Terborg en Etten zijn er plannen voor een toeristisch knooppunt en een moeras-inundatievlakte zowel ten noorden als zuiden van de Zeddamseweg.
Het Waterschap Rijn en IJssel wil de mogelijkheden van recreatievaart op de Oude IJssel tussen Doesburg en Ulft uitbreiden. De uitbreiding van de pleziervaart past bij de plannen van de gemeenten Doetinchem en Oude IJsselstreek om van de Oude IJssel een belangrijke toeristische trekker te maken.
In het project Integrale inrichting Oude IJssel wordt door de provincie Gelderland samen gewerkt met de landeigenaren, recreatieschap Achterhoek en Liemers en de gemeenten Bronckhorst, Doetinchem en Oude IJsselstreek. Verantwoordelijk voor de uitvoering is Waterschap Rijn en IJssel. In 2008 is gestart met de de Oude IJssel tussen Doesburg en Doetinchem. Later volgt het traject tussen Doetinchem en Gendringen.
In 2010 werd bekend dat er onderzoek wordt gedaan naar mogelijkheden voor extra jachthavens tussen Doetinchem en Ulft. Een van de mogelijke locaties voor een jachthaven is bedrijventerrein Akkermansweide in Terborg. Ook bekijkt men of de Oude IJssel bevaarbaar gemaakt kan worden tot aan Bocholt. Deze plannen worden benoemd in het Waterplan Oude IJsselstreek, dat is opgesteld door de gemeente in samenwerking met het waterschap. [3]
Verder kijkt men naar de mogelijkheid van meer kanostoepen, visstekken, grensoverschrijdende fiets- en kanoroutes en de verhuur van fluisterboten (boten die gebruik maken van een electromotor). Naast de verbetering van de recreatieve waarden heeft men ook aandacht voor de natuur. Men wil daarom ondermeer de stuwen aanpassen zodat deze passeerbaar zijn voor vissen.
| Bronnen: |
|
|
Referenties: |
